معاونیت علمی
تاریخچه
معاونیت علمی یکی از بخشهای مهم و کلیدی پوهنتون غور است که مسئولیت مدیریت، هماهنگی و نظارت بر تمامی فعالیتها و برنامههای علمی پوهنتون را بر عهده دارد. این معاونیت در سال ۱۳۹۴ هـ.ش در چوکات تشکیلاتی پوهنتون غور تحت عنوان «معاونیت علمی و امور محصلان» ایجاد گردید و در سال ۱۴۰۲ هـ.ش بهعنوان یک معاونیت مستقل، فعالیتها و برنامههای خود را به پیش میبرد.
وظایف و مسئولیتها
مهمترین وظایف معاونیت علمی عبارتاند از:
- اجرای وظایف رئیس پوهنتون در غیاب آن.
- همکاری با رئیس پوهنتون در امور اکادمیک.
- اجراآت در مورد تقرر، تقرر مجدد، تثبیت، ارتقاء، ترفیع علمی و انفکاک اعضای کادر علمی.
- اجراآت اکادمیک، در رابطه به استخدام کادرهای علمی قراردادی طبق نیازمندیهای پوهنتون.
- سازماندهی، طرح و مراقبت از تطبیق پلانها و برنامههای علمی وزارت تحصیلات عالی.
- رهبری و نظارت از امور نشراتی کتابهای درسی و ممد درسی.
- طرح مسوده پلان عملیاتی معاونیت علمی و ارائه آن در اولین جلسه شورای علمی در آغاز هر سال به منظور تصویب و تطبیق آن.
- تأیید و ترتیب آجندای جلسات شورای علمی پوهنتون و نظارت از ثبت فیصلههای شورای علمی.
- تکثیر و توزیع فیصلهها و تصامیم شورای علمی پوهنتون به مراجع ذیربط جهت اجراآت.
- پیشنهاد طرح ترتیب و تعدیل اسناد تقنینی و تخنیکی مربوطه.
- نظارت و بررسی امور اکادمیک، آموزش الکترونیکی و اجراآت لازم در مورد تکمیل و تجهیز آنها.
- ریاست از کمیتههای مربوطه.
- بررسی و ارزیابی طرح تشکیل اکادمیک در پوهنتون.
- نظارت از امور و فعالیتهای آمریتهای مربوطه معاونیت علمی.
- ارزیابی نصاب درسی و طرح پیشنهادها جهت عیار نمودن آن مطابق به نیاز جامعه و معیارهای پذیرفته شده.
- تهیه و ترتیب پلان کاری ماهوار ربعوار و سالانه در مطابقت با پلان عمومی پوهنتون.
- نظارت از تطبیق، انکشاف و بازنگری نصاب درسی در پوهنحیها.
- ارائه گزارش از اجراآت و فعالیتهای سالانه معاونیت علمی به ریاست پوهنتون.
- نظارت از تطبیق و اجرای تصامیم شورای علمی پوهنتون در بخش اکادمیک.
- تهیه، تدوین و نظارت از تطبیق پلان استراتیژیک پوهنتون.
- تنظيم امور مربوط به ارتقای ظرفیت و انکشاف مهارتهای مسلکی اعضای کادر علمی و کارمندان تحت اثر.
- رهبری و نظارت دوامدار از پروسه ارتقای کیفیت در پوهنتون.
- رهبری و نظارت از تعیین استاد رهنما هیئت ژوری و سایر امور اکادمیک.
- رهبری و نظارت از ایجاد و انکشاف امور اکادمیک مربوط به برنامههای لیسانس و فوق لیسانس.
ساختار تشکیلاتی
معاونیت علمی در ساختار تشکیلاتی خود دارای چهار آمریت مستقل شامل آمریت تحقیقات علمی، آمریت امور استادان، آمریت ارتقای کیفیت و اعتباردهی و آمریت انکشاف مسلکی استادان است که هر یک در راستای ارتقای فعالیتهای علمی، تحقیقی و آموزشی پوهنتون نقش مهمی ایفا میکنند. همچنین، مدیریت عمومی کتابخانه بهعنوان یک مدیریت مستقل در چوکات این معاونیت فعالیت میکند و مسئولیت تنظیم امور کتابخانه، مدیریت منابع علمی و فراهمسازی دسترسی استادان، محصلان و پژوهشگران به منابع معتبر علمی را بر عهده دارد.
آمریتهای معاونیت امور علمی
آمریت تحقیقات علمی
با توجه به اینکه پوهنتونها بهعنوان مراکز علمی، آموزشی و پژوهشی شناخته میشوند و توسعه تحقیقات علمی، تولید دانش، ترویج فناوری و کاربردیسازی علوم از وظایف اساسی آنها به شمار میرود، توجه به فعالیتهای پژوهشی از اهمیت ویژهای برخوردار است. خوشبختانه، با در نظرداشت این امر خطیر، در اثر سعی و تلاش هیئت علمی پوهنتون غور و حمایت وزارت تحصیلات عالی، آمریت تحقیقات علمی در تشکیل سال ۱۴۰۱ هـ.ش. در این نهاد علمی ایجاد گردید.
این آمریت در حال حاضر (سال ۱۴۰۵ هـ.ش.) دارای دو بست، شامل آمر تحقیقات علمی و مدیر عمومی تحقیقات علمی بوده و فعالیتهای خود را در راستای تحقق اهداف پژوهشی پوهنتون به پیش میبرد. همچنین، این آمریت دارای کمیته تحقیق در سطح پوهنتون و کمیتههای تحقیق در سطح پوهنحیها میباشد که در تنظیم، هماهنگی و ارتقای فعالیتهای پژوهشی نقش مؤثری ایفا میکنند.
هدف اساسی این آمریت، گسترش فرهنگ تحقیق، ارتقای ظرفیت علمی اعضای کادر علمی و محصلان، توسعه دانش و فناوری، افزایش کیفیت پژوهشهای علمی و فراهمسازی زمینه مشارکت فعال پوهنتون در حل مسائل علمی، پژوهشی و اجتماعی کشور است.
آمریت امور استادان
آمریت امور استادان در سال ۱۴۰۱ هـ.ش. در چوکات معاونیت علمی پوهنتون غور ایجاد گردیده است. این آمریت، علاوه بر بست آمر، دارای یک بست دیگری تحت عنوان «مدیریت تقرر و ترفیعات علمی استادان» نیز میباشد.
مهمترین وظایف این آمریت عبارتاند از:
- ارزیابی اسناد علمی اعضای کادر علمی غرض شناسایی و جذب اعضای کار علمی ورزیده و مناسب؛
- ارایه معلومات و اسناد مورد نیاز به کمیتههای مربوطه (تقرر، انفکاک و ترفیعات علمی)؛
- نظارت بر شفافیت، عدالت و تطبیق اصول در پروسههای تقرر و انفکاک؛
- نظارت بر امور ترفیعات علمی، تثبیت رتبه علمی و انفکاک استادان مطابق اصول؛
- هماهنگی در جذب اعضای کادر علمی جدید با مراجع مربوطه (ریاست تقرر و ترفعات علمی استادان، پوهنتونهای مربوطه و پوهنحیها).
آمریت ارتقای کیفیت و اعتباردهی
به منظور تطبیق معیارهای تضمین کیفیت در نهادهای تحصیلات عالی، وزارت تحصیلات عالی در سال ۱۴۰۱ هـ.ش. بست آمریت ارتقای کیفیت را در تشکیل پوهنتون غور منظور نموده است. همچنین در سال ۱۴۰۲ هـ.ش. بست مدیریت عمومی ارتقای کیفیت نیز در ساختار این آمریت ایجاد گردید تا فعالیتهای مربوط به تضمین کیفیت بهصورت مؤثرتر و منسجمتر به پیش برده شود.
آمریت ارتقای کیفیت و اعتباردهی مسئول ارزیابی مستمر کیفیت فعالیتهای علمی و اداری پوهنتون بوده و دارای یک کمیته اصلی در سطح پوهنتون و چندین کمیته فرعی تضمین کیفیت در سطح پوهنحیها میباشد. ترکیب کمیته اصلی شامل معاون علمی بهعنوان رئیس کمیته، آمر ارتقای کیفیت بهعنوان مسئول کمیته، معاون مالی و اداری، معاون محصلان، رؤسای پوهنحیها و مسئولین کمیتههای فرعی تضمین کیفیت بهعنوان اعضای کمیته میباشد.
هدف اساسی این آمریت، ارتقای کیفیت فعالیتهای علمی و اداری از طریق برنامهریزی، نظارت، ارزیابی عملکرد، ارائه راهکارهای اصلاحی و تطبیق معیارهای تضمین کیفیت است.
علاوه بر این، آمریت ارتقای کیفیت بهمنظور اجرای مؤثر برنامههای تضمین کیفیت، طرزالعملها، لوایح، فورمهای ارزیابی و رهنمودهای لازم را مطابق پالیسیهای وزارت تحصیلات عالی تهیه نموده و امور مربوط را بر اساس آنها بهصورت اصولی و معیاری به پیش میبرد.
آمریت انکشاف مسلکی استادان یا PDC (Professional Development Center)
مراکز انکشاف مسلکی مسئولیت ارتقای کیفی آموزش را در پوهنتونها به عهده دارد. ایفای این نقش مهم و حساس مستلزم ساخت و ساز دایمی در پوهنتونهای کشور است تا فعالیتهای توسعه و انکشاف آموزش در تمامی سیستم تحصیلات عالی کشور به طور منظم نشر و تطبیق گردد. برای عصریسازی تحصیلات عالی و برآورده ساختن ضروریات منحصر به فرد محصلان امروزی، وزارت تحصیلات عالی افغانستان را واداشت تا مراکز انکشاف مسلکی را به هدف انکشاف دادن فرهنگ آموزش مسلکی در پوهنتونها فعال نماید.
بنابر اهمیت موضوع فوق، آمریت مرکز انکشاف مسلکی استادان پوهنتون غور در سال 1403 هـ.ش با یک بست رتبه (3) که آمریت این مرکز است، از سوی وزارت تحصیلات عالی برای ارتقای مهارتهای مسلکی استادان، نهادینهسازی شیوههای آموزش مبتنی بر نتیجه (OBE) و محصل محوری (SCL)، رهبری پیشرفته پوهنتون (AUL)، آموزش مهارتهای تحقیقاتی، ورکشاپهای آموزشی صحی، کمکهای اولیه، ترویج و نهادینهسازی تضمین کیفیت و سمینارهای آگاهیدهی دینی در چوکات معاونیت علمی این پوهنتون ایجاد گردید. این مرکز در سال 1404 هـ.ش رسماً آغاز به فعالیت نموده و برنامههای آموزشی مختلفی را برای ارتقای ظرفیت و مهارتهای علمی و مسلکی استادان و کارمندان اداری این پوهنتون برگزار نموده است.
اهداف مرکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی
- ارتقای ظرفیت و انکشاف مهارتهای علمی و مسلکی اعضای کادر علمی؛
- نهادینهساختن تدریس مؤثر،مناسب و آموزش فعال و بر مبنای محصل محور و نتیجه محور.
- تدویر طیف گستردهای از ورکشاپها و سمینارهای انکشاف مسلکی که نیازهای اعضای کادر علمی را در بخشهای مختلف چون روش تدریس، رهبری، تحقیق و نگارش آثار علمی را برآورده سازد؛
- توسعه و انکشاف آموزش، حمایت و تقویت ظرفیتها، مهارتهای مسلکی، تبادل افکار علمی، سهیمسازی تجارب میان اعضای کادر علمی پوهنتون.
- بهبود مهارت استادان به استفاده از تکنولوژی، ابزارها و منابع پیشرفته که یادگیری و توسعه دانش و مهارتهای تحقیقاتی را افزایش دهد؛
لایحه وظایف مرکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی
طبق مورد (8) رهنمود تنظیم امور مراکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی نهادهای تحصیلات عالی، مرکز انکشاف مسلکی دارای وظایف و استقامتهای کاری ذیل میباشد:
- نیازسنجی دقیق و اولویتبندی برنامههای ارتقای ظرفیت علمی و مسلکی؛
- ترتیب پلان منظم سالانه؛
- تدویر برنامههای ارتقای ظرفیت علمی و مسلکی بر اساس پلان عملیاتی؛
- نظارت و ارزیابی مستمر از تطبیق، مؤثریت و کیفیت برنامههای ارتقای ظرفیت؛
- تهیه، ترتیب و ارسال گزارشات ربعوار و سالانه به ریاست نهاد تحصیلی و ریاست تقرر و ترفیعات علمی؛
- تدویر برنامههای مورد نیاز ارتقای ظرفیت علمی و مسلکی اعضای کادر علمی نهاد تحصیلی در هماهنگی با شعبات داخلی نهاد تحصیلی مربوطه.
بورد مرکز انکشاف مسلکی
بورد مرکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی پوهنتون طبق مورد شماره (6) رهنمود تنظیم امور مراکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی نهادهای تحصیلات عالی، ترکیبی از اعضای کادر علمی و متخصصین پوهنتون میباشد که به منظور تنظیم امور مربوط به مرکز در سطح پوهنتون ایجاد و فعالیت مینماید. ریاست بورد بر عهده معاون امور علمی پوهنتون است و وظایف و مکلفیتهای معینی را دارد.
وظایف و استقامتهای کاری بورد
طبق مورد (7) رهنمود تنظیم امور مراکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی نهادهای تحصیلات عالی، بورد انکشاف مسلکی دارای وظایف ذیل میباشد:
- همکاری با آمریت مرکز انکشاف نهاد تحصیلی در امور ارتقای ظرفیت علمی، تخنیکی و مسلکی؛
- طرح، تدوین و تأیید پلانهای عملیاتی سالانه مرکز؛
- حمایت و مشورهدهی در تدویر برنامههای آموزشی کوتاهمدت برای اعضای کادر علمی در جهت تعمیم و نهادینهسازی برنامههای ارتقای ظرفیت در نهاد تحصیلی طبق پلان تأییدشده؛
- حمایت و مشورهدهی در تعیین ترینران مسلکی و ماهر به منظور پیشبرد برنامههای آموزشی ارتقای ظرفیت کوتاهمدت با در نظرداشت رشته، تخصص، رتبه علمی و تجربه کاری آنها؛
- همکاری و حمایت عندالموقع از آمریت مرکز انکشاف مسلکی در برگزاری برنامههای ارتقای ظرفیت علمی و مسلکی کوتاهمدت و میانمدت؛
- فراهمسازی فرصتهای حضور فعال اعضای کادر علمی نهاد تحصیلی در امر انکشاف و ارتقای مهارتهای تخنیکی و مسلکی و تبادل تجارب میان اعضای کادر علمی سایر نهادهای تحصیلی امارتی و خصوصی؛
- ایجاد و سازماندهی برنامههای آموزشی کوتاهمدت در خصوص تحقیق و عرضه خدمات علمی و مسلکی توأم با سیرهای علمی اعضای کادر علمی به سایر نهادهای امارتی و خصوصی مرکز و ولایات جهت تبادل تجارب علمی و مسلکی؛
- شناسایی اعضای کادر علمی شایسته و پویا جهت تقدیر و مکافات که در فعالیتهای مرکز سهم فعال داشتهاند؛
- جلسات نوبتی بورد ماه یکبار و جلسات فوقالعاده آن به اساس پیشنهاد منشی و موافقه معاون علمی نهاد تدویر شده میتواند؛
- منشی کمیته صورت جلسات کمیته را ثبت و آرشیف نموده و فیصلههای جلسات بورد را به معاونیت علمی و سایر بخشهای ذیربط گزارش میدهد؛
- نظارت و ارزیابی مستمر از تطبیق و اثربخشی برنامههای آموزشی ارتقای ظرفیت و ارسال گزارش آن به ریاست تقرر و ترفیعات علمی وزارت تحصیلات عالی به شکل ربعوار.
برنامههای ارتقای ظرفیت مرکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی پوهنتون غور
در مجموع دو نوع برنامه توسط مرکز انکشاف مسلکی اعضای کادر علمی پوهنتون غور برای انکشاف مهارتهای اعضای کادر علمی و اداری این پوهنتون برگزار میگردد:
- برنامههای عادی: این برنامهها توسط ترینران این مرکز که از جمع استادان این پوهنتون با حداقل رتبه علمی پوهنیار و تجربه حداقل سه سال تدریس ارائه میگردد.
- برنامههای اساسی: این برنامهها توسط ماسترترینران ریاست محترم تقرر و ترفیعات علمی استادان وزارت تحصیلات عالی کشور ارائه و تطبیق میگردد.
این برنامهها قرار ذیل اند:
- ورکشاپهای آموزش مبتنی بر نتیجه و محصل محور (OBE/SCL)؛
- ورکشاپ رهبری پیشرفته پوهنتون (AUL)؛
- ورکشاپهای روش و مهارتهای تدریس؛
- ورکشاپهای نگارش آثار علمی و تحقیقاتی؛
- ورکشاپهای ترویج و نهادینهسازی تضمین کیفیت؛
- سمینارهای آگاهی دینی؛
- ورکشاپهای آموزشی برای کارمندان تخنیکی؛
- ورکشاپهای آموزشی برای ارتقای مهارتهای مدیریتی و اداری برای کارمندان اداری.